Coccygodynie (staartbeenpijn)
Het staartbeentje (coccyx) bevindt zich helemaal onderaan het heiligbeen in het bekken. Pijn in dit gebied wordt coccygodynie genoemd.
Oorzaken
Coccygodynie kan ontstaan door verschillende factoren:
- Trauma: Een val op de stuit of ander direct letsel kan pijn veroorzaken.
- Onbekende oorzaak: Vaak is er geen duidelijke aanleiding voor de klachten.
- Chronische of secundaire oorzaken: Ontstekingen van de baarmoeder, een gekantelde baarmoeder of andere bekkenorganen kunnen bijdragen, vooral bij vrouwen vanaf 40 jaar.
- Verhoogde druk of slechte houding: Langdurig zitten op harde oppervlakken kan klachten verergeren.
Coccygodynie komt vaak samen voor met lage rugpijn en/of sacro-iliacale gewrichtspijnen. Op röntgenfoto’s of MRI worden soms geen afwijkingen gevonden, wat de diagnose soms lastig maakt.
Symptomen
De pijn verergert vaak bij:
- Zitten, gaan zitten of opstaan vanuit zit
- Fietsen of fietsen op een harde zadel
- Het heffen van het been
- Hoesten, persen of andere intra-abdominale drukverhoging
- Menstruatie (bij vrouwen)
Uitstralende pijn kan voorkomen naar:
- Het staartbeen zelf
- Het onderste deel van het heiligbeen
- De bil en bilplooi
- De dijbenen
Daarnaast kunnen krampen en spierpijn optreden in het gebied van de anus en de bekkenbodem.
Diagnostiek
- Lichamelijk onderzoek: Palpatie van de coccyx kan pijn uitlokken.
- Beeldvorming: Röntgenfoto of MRI kan structurele afwijkingen uitsluiten, hoewel veel gevallen normaal lijken.
- Functionele beoordeling: Soms worden bekkenbodemfuncties en zenuwgeleiding onderzocht bij aanhoudende pijn.
Behandeling
De behandeling richt zich op:
- Pijnvermindering en ontlasting:
- Zitkussens met uitsparing voor de coccyx
- Vermijden van harde oppervlakken
- Herstellen van verstoorde zenuwfunctie (zie functionele zenuwstoornissen) in het bekken en de coccyx.
- Losmaken van het bindweefsel tussen beide zijden van het bekken
- Medicamenteuze ondersteuning: Pijnstillers bij acute pijn.
- Invasive therapieën (bij ernstige, aanhoudende pijn):
- Lokale injecties met anestheticum of corticosteroïden
Prognose
De meeste patiënten ervaren verbetering met conservatieve behandeling zoals chiropraxie, aanpassing van zitgedrag en pijnbestrijding. Chronische gevallen kunnen langdurige begeleiding vereisen.